Wat zijn de belangrijkste psychologische valkuilen bij beleggen?

Beleggen is één groot spel tegen alle andere beleggers op de beurs. Het interessante is dat je zelf eigenlijk je grootste tegenstander bent. Als je voor een langere periode belegt, zul je voor verschillende psychologische valkuilen komen te staan. Aan jou de taak om er niet in te trappen.

Jezelf als grootste tegenstander

Ondanks dat je met miljoenen anderen op de markt actief bent, is beleggen een continue strijd tegen jezelf. Keer op keer word je geconfronteerd met psychologische dilemma’s. Dit is voor iedereen moeilijk. Wat jij kunt doen is leren welke valkuilen er bestaan en voor welke je vatbaar bent. Zelfkennis is hierbij zeer belangrijk. Kan je slecht tegen grote verliezen? Heb je vaak last van kuddegedrag? Wij geven je 5 psychologische valkuilen waarmee je rekening moet houden als je gaat beleggen. Daar komen ze.

1. Fear of missing out

Iedereen heeft dit wel eens meegemaakt. Je hebt eigenlijk zin om lekker op de bank te liggen, maar omdat al je vrienden iets gaan doen, ga je ook maar mee omdat je bang bent om iets te missen dat zij wel mee zullen maken. Dit kan ook op de beurs gebeuren. Een aandeel stijgt en stijgt en steeds meer mensen gaan erover praten waardoor het aandeel nog verder omhoog gaat. Je kunt dan last krijgen van FOMO, of Fear Of Missing Out. Jij wil ook profiteren van dat rendement en als je nog langer wacht ben je misschien te laat.

Dit heeft twee negatieve kanten. Ten eerste stap je hierdoor in, zonder je eigen onderzoek gedaan te hebben. Je denkt: hij stijgt zo erg, ik stap ook gewoon in. Als het dan plots slecht gaat, heb je geen idee waarom. Hierdoor weet je niet wat je moet doen, wat heel slecht is voor je nachtrust. Daarnaast is de kans groot dat het aandeel door alle hype al onredelijk is gestegen, waardoor jij in een overgewaardeerd aandeel stapt. Als de bubbel dan knapt, kun je forse verliezen tegemoet zien.

Tip: doe altijd je eigen onderzoek. Als je niet in Jip en Janneke taal kunt uitleggen wat het bedrijf doet, ken je het niet goed genoeg.

2. Confirmation bias

Ook deze psychologische valkuil zal je bekend voor komen. Je hebt een aankoop gedaan, en leest vervolgens alleen nog maar positieve berichten over het bedrijf. Dit noemen we de confirmation bias. We willen bevestigd krijgen dat onze beslissingen juist zijn. Dit is extreem gevaarlijk op de beurs. Elk bedrijf heeft mogelijke risico’s, deze zijn essentieel om mee te nemen in je analyse. Ook als je een aandeel al gekocht hebt, kan er slecht nieuws verschijnen over het bedrijf. Je moet hier open voor staan. Niemand kan de toekomst voorspellen en iedereen maakt vroeg of laat een verkeerde beslissing op de beurs. Als jij openstaat om dit in te zien, kun je tijdig afscheid nemen om grote verliezen voor te zijn.

Tip: ga altijd op zoek naar redenen waarom je belegging een flop kan worden. Koop je dan alsnog? Dan weet je wat de risico’s zijn en aanvaard je die. Lukt het je niet om de negatieve aspecten te vinden? Dan ken je het bedrijf nog niet goed genoeg en heb je waarschijnlijk alleen de positieve artikelen gelezen.

3. Zelfoverschatting

Als de het goed gaat op de beurs geeft dat een lekker gevoel. Je vermogen groeit en groeit en je zelfvertrouwen neemt net zo hard toe. Je voelt je de koning(in) en denkt dat dit helemaal jouw ding is. Het kan echter zo zijn dat je portefeuille is gegroeid, omdat de gehele markt groeit. Of je hebt een hele volatile portefeuille, waardoor je in een bullmarkt harder stijgt dan de markt. Dit kan ertoe leiden dat je veel te veel risico neemt, te weinig diversifieert en te veel vertrouwt op je eigen intuïtie zonder goed onderzoek te doen. Als de markt dan de andere kant op draait, kun je gigantisch onderuit gaan.

Tip: check altijd hoe goed je het doet ten opzichte van de markt. Valt dat mee? Dan is de prestatie misschien niet zo bijzonder. Heb je een forse outperformance? Misschien komt dat door te grote volatiliteit, waardoor je in een slechte markt klappen krijgt. Analyseer altijd of je portefeuille nog past bij je risicoprofiel.

4. Anchoring bias

De anchoring bias of ‘referentie-effect’ betekent dat je teveel waarde hecht aan de eerste informatie (je anker) die je krijgt over een aandeel. Dit kan resulteren in het negeren van nieuwe informatie die in conflict is met dat anker, waardoor je gaat vasthouden aan verouderde of onjuiste overtuigingen.

Je kunt dit fenomeen zelf ervaren door de volgende twee vragen te beantwoorden:

• Is de Eiffeltoren hoger of lager dan 20 meter?
• Hoe hoog is de Eiffeltoren?

Iedereen weet dat de Eiffeltoren hoger is dan 20 meter. Een makkelijke vraag toch? Ondanks dat de tweede moeilijker is, is een redelijke inschatting maken wel te doen. Toch is de kans groot dat je veel te laag zit. Dit komt door het referentie-effect. Omdat 20 meter je eerste informatie was, is de kans groot dat je antwoord meer richting de 20 meter is getrokken dan het juiste antwoord, namelijk: 300 meter.

Tip: lees altijd meerdere bronnen en hecht niet teveel waarde aan de eerste. Je weet nu van de anchoring bias af, dus herken het bij je zelf als je blind wordt voor nieuwe informatie na je eerste bron.