Wat is inflatie?

Je hebt het vast weleens voorbij horen komen: inflatie. Zeker wanneer de inflatie erg hoog is, komt het veel in het nieuws. Maar wat is inflatie nou precies? En wie of wat bepaalt hoe hoog de inflatie is? Je leest het hier.

Simpel gezegd is inflatie het stijgen van producten en diensten. Dit zorgt ervoor dat je koopkracht afneemt. 50 euro is nog steeds 50 euro, maar je kunt er net iets minder van kopen op het moment dat de dingen die je koopt duurder worden. Stel: een ijsje is 1 euro, maar het jaar erna 1,10 euro. De inflatie is dan 10%.

Hoe wordt inflatie veroorzaakt?

Inflatie is dus het stijgen van prijzen en daardoor het dalen van koopkracht. Maar welke factoren zorgen voor deze prijsstijging? Er kunnen verschillende redenen zijn voor het ontstaan van inflatie. Dit zijn enkele voorbeelden:

• Vraag en aanbod: op het moment dat het goed gaat met de economie, hebben mensen meer geld om uit te geven. De vraag naar producten en diensten neemt dan toe ten opzichte van het aanbod. Dit drijft de prijs van deze producten en diensten op.
• Meer geld: er zijn verschillende redenen waardoor de hoeveelheid geld op de markt toeneemt. Bijvoorbeeld als meer mensen geld gaan lenen, of als de overheid meer geld uitgeeft dan dat het binnenkrijgt. Als er meer geld is, gaan de prijzen automatisch mee omhoog.
• Stijgende kosten: als kosten zoals productie, arbeid, grondstoffen en energie stijgen, moet dit doorberekend worden aan de consument. De prijzen in de winkels zullen dan ook hoger worden.
• Duurdere import: als de prijzen van geïmporteerde goederen stijgen of als ze minder of niet meer beschikbaar zijn, kan dit leiden tot inflatie. Kijk bijvoorbeeld naar de oorlog in Oekraïne. We halen hier veel graan vandaan. Als we dit graan niet meer kunnen importeren, gaan de prijzen van alle graanproducten omhoog.

Vaak is er niet 1 reden voor inflatie. Meestal gaat het om een combinatie van factoren en redenen.

Wie bepaalt de inflatie?

Er zijn dus veel uiteenlopende factoren die bepalen hoe hoog de inflatie is. Hoe komen we dan aan zo’n precies percentage? Dit doet Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Zij stellen een ‘winkelmandje’ samen dat bestaat uit veel verschillende producten en diensten. Van kaas en brood, tot schoenen en autoverzekeringen. Op basis van dit mandje berekenen zij maandelijks wat de prijsverandering is. Op deze manier is de inflatie nauwkeurig te meten.

Is inflatie slecht?

Inflatie is niet per definitie slecht. Sterker nog, een milde inflatie van rond de 2% is gunstig voor de economie. Consumenten worden dan namelijk gemotiveerd om uitgaven te doen. Je aankoop uitstellen betekent dan immers dat het later duurder is. Daarnaast moedigt het bedrijven aan om te investeren, wetende dat producten op de lange termijn duurder zijn en dus meer geld opleveren.

Dit gaat dus om een milde inflatie. Een sterke inflatie is niet goed voor de economie. Een enorme stijging van prijzen en dus een daling van koopkracht kan leiden tot lagere levensstandaarden en kan het moeilijker maken om dagelijkse uitgaven te doen. Hoge inflatie kan ook spaarders benadelen, omdat het de waarde van hun spaargeld vermindert.

Wie controleert de inflatie?

Als een hoge inflatie slecht is voor de economie en hij ontstaat door marktontwikkelingen, kunnen we het dan helemaal niet sturen? Gelukkig kan dit indirect wel. De centrale banken houden de inflatie in de gaten. Als deze te hoog of te laag wordt, kan de centrale bank ingrijpen. Het gebruikt hier de rente voor als gereedschap. Dit werkt als volgt:

Bij een te hoge inflatie, kan de rente verhoogd worden
Door de rente te verhogen, kan de centrale bank de economie afkoelen. Door een stijgende rente wordt het voor bedrijven en particulieren namelijk duurder om geld te lenen en zal er dus minder uitgegeven worden. Daarnaast krijg je meer rente op je spaargeld. Het daar laten staan wordt dan aantrekkelijker. Hierdoor neemt de vraag iets af ten opzichte van het aanbod, waardoor de prijzen weer wat normaliseren.

Bij een te lage inflatie, kan de rente verlaagd worden
Andersom werkt het ook. De economie kan wat gestimuleerd worden door de rente te verlagen. Bedrijven en particulieren kunnen dan makkelijker lenen en gaan meer uitgeven. De vraag naar producten en diensten neemt dan toe, waardoor de prijzen harder gaan stijgen.

Kortom

Inflatie is het stijgen van prijzen van producten en diensten, waardoor de koopkracht afneemt. Het inflatiecijfer wordt berekend door het CBS en is afhankelijk van veel verschillende factoren. Een milde inflatie is gunstig voor de economie van een land, een te hoge kan problematisch zijn. De centrale bank kan de inflatie indirect sturen door te spelen met de rente.